د سعید افغاني : آزاده ، ټولنیزه ،علمي ، فرهنګي  او نشراتي ارګان  ته  ښه راغلاست!
سایرنشرات هـدف ارگان
اعـلاناتمرکزاستراتیژیکورزششخصیت های فرهنگی ارشیف کتباسلام  
صفحه سعیدافغانیصفحه اصلی


 
                                            

تتبع ونگـارش :

امـیـن الـدیــن » سعـیـدی ـ سعید افـغــانی »
مدیـــر مطـالعات سـتراتیژیک افغان
 و
مسؤ
ول مرکز کلتوری دحــق لاره ــ  جرمنی

رمضـان الـمبـارك

«  قسمت  ششم »

 

حـجــا مــت :

حجامت يا خون گرفتن ( از سر ويا هر عضو  ديگربدن به قصد علاج در مضان)  روزه را فاسد نمى سازد.

از ابن عباس  (رض)  روايت است : « احتجم النبي (ص) وهو صائم»

(پيامبر صلى الله عليه وسلم  در حالى كه  روزه  بود حجامت كرد )( صحيح سنن ابو داود : ۲۰۷۹ )،

( صحيح امام بخاري : ۴/۱۷۴/۱۹۳۹ ) ، (سنن ابو داود ۶/۴۹۸/۲۳۵۵ )

ولى اگر بيم ضعف  وسستى  وجود داشت ، حجامت  مكروه  است :

 از ثابت بناني  روايت است « سئل  انس بن مالك  أكنتم تكرهون الحجامة للصائم   قال : لا ، إلا من أجل الضعف »« از انس بن مالك  سؤال  شد آيا  شما  حجامت  را براى  روزه  دار  مكروه مى دانستيد ؟ گفت نه ، مگر به خاطر ضعف وسستى »( صحيح امام بخاري : (۴/۱۷۴/۱۹۴۰ )

غسل  جنابت ويا غسل  تبـرد:

غسل  جنابت ويا غسل  تبرد از گرمى ، اگر  روزه  دار در ايام  روزه  غسل نمايد ، ويا بخاطر  دفع  برودت هواى گرم  را  اشتنشاق نمايد  روزه  اش   فاسد  نمى  گردد.

درحديث  شريف  از ابـو بكر بن عبد الرحمن  روايت است :« رإيت  النبى (ص)  يصب الما ء على رأسه من الحر وهو صائم »« ديدم  پيامبر  (ص)  را كه مى ريخت  آب را بر سر  خود از گرمى در حاليكه  روزه دار بود . »( سنن ابو داود : ۲۰۷۲  ،و عون المعبود : ۶/۴۹۲/۲۳۴۸  )

همچنان  اگــر روزه دار براى  دفع  تشنگى غسل نمايد، در صورتيكه  آب  به معده  او داخل  نگردد  ،  روزه اش فاسد  نميگردد.

 
حکم بوسه
کردن در روزه :

از ام سلمه
رضی الله عنه  روايت شده است : « أن النبى (  ص) كان يقبل وهو صائم  » «پيامبرصلی الله علیه وسلم   بوسه ميكرد درحاليكه  روزه  مى بود »  متفق عليه .
از عایشه
(رض )  روايت شده است كه :«كان رسول الله (ص) يقبل  وهو صائم  ويباشر  وهو صائم ولكنه  كان املكم لاربه  » پيامبر اسلام  (ص)  مى بوسيد  در حاليكه  روزه  مى بود  ومباشره  ميكرد  در حاليكه  روزه مى بود  اما بود  مالك ترين شما حاجت خود را  . ( فتح البارى : ۴/۱۴۹/۱۹۲۷ ) ،( صحيح مسلم : ۱۱۰۶ -  ۶۵ - ۲/۷۷۱ )      

در  مورد اين كه بوسه  روزه را باطل نمى سازد  ، هيچگونه اختلاف  نمى باشد .  ولى اگر اين بوسه ،  هدف ومقصود  روزه را براى  روزه دار  متزلزل سازد  فقها نظريـات  خاص  خويش را  در مورد ابراز داشته اند .  كه  توجه  شما را به  حديث متبركه  كه از ابى هر يرة  ( رض )  روايت  گرديده  است  جلب مينمايم :

ابى  هر يرة ( رض )فرموده است : «  أ ن رجلآ  سأل النبى  (ص) من المباشر ة للصائم فرخص له و آتاه آخر فنها  عنها ، فإ ا  لذى  رخص  له شيخ وإذا  الذى  نهاه شاب  »  (مردى پرسيد از پيامبر  (ص)  از مباشرت  روزه دار  پس   رخصت  داد  اورا  وآمد  مرد ديگرى  پس منع  كرد  اورا  از  آن . پس كسيكه  رخصت داد  او  را  پير بود  وكس  كه منع  كرد  اورا جوان بود .( ابو  داود )

فقها ميگويند بـــراى كسيكه پيامبر صلی علیه وسلم بوسه را جايز دانسته ، آن شخص ، شخص   پير بود  وبراى آن  كسيكه آنرا  از بوسه  نهى فرمود آن شخص ، شخص  جوان  بود. 

بادر نظر داشت همين  تعبير ها از حديث متبركه  برخى از فقها بوسه را بــراى پير  ها جواز شمرده و براى جوانان  ويــا كسانيكه  قدرت اداره  خود را  ندارند جـايز  نه شمرده اند. 

اما در مورد ملاعبه  با همسر هنگام روزه، در صورتيكه جماع و يا انزال منى صورت نگيرد اشكالى ندارد، طوریکه در حدیث متبرکه از  عايشه رضي الله عنها  روایت شده است که گفت:

«  پيامبر صلى الله عليه و سلم هنگام روزه (زنش) را بوسه ميداد و ملاعبه ميكرد»  

(صحيح بخارى 1927 و صحيح مسلم 1106)، لذا ملاعبه  بين زوجين هنگام روزه جائز است ولى بشرطى كه زوجين متاكد باشند كه این ملاعبه شان به جماع منجر نشود  و يا منى انزال نشود  وگرنه اگر در برابر شهوت ضعيف باشند اين امر براى آنها جائز نيست و بايد دورى كنند  زيرا ممكن است منى انزال  شود و روزه شان باطل شود و يا به جماع منجر شود كه كفاره روزه دو ماه پى در پى بر آنها واجب ميگردد.   

ابن قدامه در كتاب "المغني" گفته است : كسى كه به همسرش بوسه ميزند از سه حالت خارج نيست:

ــ منى انزال نشود، كه در اينصورت بدون خلاف اهل علم روزه باطل نميشود.

ــ منى انزال شود، كه در اينصورت بدون خلاف اهل علم روزه باطل ميشود.

ــ  مذى خارج شود، كه نزد امام احمد بن حنبل و امام مالك روزه باطل ميشود و نزد امام ابو حنيفه و امام شافعى و حسن و شعبى و اوزاعى روزه باطل نميشود زيرا در خروج مذى غسل واجب نيست، و اين قول (يعنى عدم بطلان روزه هنگام خروج مذى) راجح ميباشد. 

و ابن تيميه نيز قول عدم بطلان روزه هنگام خروج مذى را ترجيح ميداند و ميگويد هيچ دليلى از شريعت بر بطلان روزه هنگام خروج مذى وجود ندارد و در شرع براى باطل شمردن روزه نياز به دليل است ولى دليلى نيست.

نتيجـه كلـى : 

بوسه براى روزه   دار  خواه جوان باشد  يا پير  مباح است ، وفرق  ميان  بوسيدن رخسار ، دهن ، لمس  توسط دست  ومعانقه  وجود ندارد  البته اين اباحت  براى كسانى ميباشد  كه ميتواند  خود را اداره كند.

 اما اشخاصى كه ميدانند  بدين ترتيب  شهوتش  به حر كت  در آمده يا خوف جماع  يا انزال  وجود داشته باشد ،  طوريكه احناف  وشوافـــع  هر دو  در مورد  متفق القول اند  اينكار براى روزه دار  مكروه است.

بايد بدانيم  كه شب  دراز بوده ومسلمانان   در روزه  رمضان  ما نند  سائر  ايام   در عمل مداوم  ميباشد ، واحتمال اينكه همچو كار  منجر به انزال  ووقوع آنچه كه در شريعت مكروه است  نگردد  بهتر خواهد بود ،   در ماه  مبارك  رمضان اصلآ  دست به چنين كارى نز نند.

استنتاج فقهى :

با همسر خود  يكجا ء خوابيدن ، ملاعبه كردن  وبوسه  وكنار ،  تا زمانيكه  خطر انزال  منى  و يا  وقوع  جماع نباشد  ، همه درست است.  (  ولى اگر به بوسه كردن و يا لمس  ويا جماع  در غير فرج  ودبر  انزال گردد ، روزه اش  فاسد گرديده ،  بر آن قضا ء واجب ميشود  ، نه كفاره . )

استمناء :

استمناء آنست كه عمد ٱ با دست يا هر وسيله  ديگر منى از بدن  بيرون  آورده  شود . همچنان سبب   استمنا  ء   اگر  بوسيدن  باشد يا به آغوش  گرفتن  اگر انزال  صورت  گيرد  روزه  باطل  ميشود ، اما اگر  انزال  به مجرد  فكر يا نظر صورت  گيرد  روزه  باطل  نمى گردد وحكم  مذى نيز  چنين است.

ديدن  عضو مخصوص  زن  ويا تفكر  در امور جنسى  انزال  شود  روزه اش  مكروه  نميشود.

احتــــلام  در  روزه :  ديدن خواب  يا احلام واحتلام شدن   در خواب ، روزه  را فاسد  نمى سازد .  اگر كسى  در روز  رمضان  در خواب محتلم شود ، و منى  هم از او بدون اختيار  خارج گردد  روزه اش فاسد  نمى شود.

 ولى  اگر منى بـه سبب  بوسيدن ، مباشره  يا تفكر طولانى خارج گردد،  روزه اش  فاسد  شده  وقضا بر او  هم لازم ميشود.

كسى  كه در شب  جماع  نموده  وتا روز غسل  نكرده  روزه اش  فاسد  نمى گردد ، زيرا  غسل  امر يست  كه به انزال  واجب  شده است  ، ميدانيم  كه اگر   روزه  دار   در  روز محتلم   شود  غسل بروى  لازم  بوده   وروزه  اش  فاسد  نمى گردد پس كسی  كه در شب  انزال  شده  وبعد از صبح  بيدار گرديده  روزه اش  إن شاالله صحيح است.

يــاد فرا مــوشى  :

اگر روزه به ياد شخص نباشد،  واز روى فراموشى چيزى بخورد ، ويا هم  با همسر خود جماع كند ، تا جائيكه از روى فراموشى  نان شكم سير هم  خورده باشد  روزه اش نمى شكند ، مكروه هم نمى شود .

داخل شد ن گرد وخاك ويا مكس در دهن : اگر مكسى ويا گرد ويا خاك  ويا دوا بى اختياراز حلق فرو رود  ، در صورتيكه  عمدى  نباشد  روز ه ، مكروه نميشود.

داخـــل شدن آب در گــوش :

 اگر آ ب  در گوش  داخل شود  و از  روى  قصدى  هم باشد  روزه  مكروه  نميشود.

حكم غـذاى باقى مانده درلاى د ندا ن ها  :

اگر پــارچه  غذاى  باقى مانده  در لاى دندان ها   در صورتيكه  مقدار آن  از دانه  نخود  كمتر  باشد  واز حلق پائين رود ، روزه  فاسد نميگردد.

قئ واستفراق  در مـــاه  مبارك رمضان :

اگر شخصى بى اختيار  قـئ كند ، هر چند كه قئ پر دهن  باشد بيشتر ويا كمتر باشد  وحتى  اينكه  بخش آن  دوباره  از حلق  پاىين رود ،  روزه  مكروه  نميشود.
اگر قئ  بصورت قصدى  هم صورت گيرد ، در صورتيكه  پردهن  نباشد  باز هم  روزه اش  نمى شكند ومكروه هم  نميشود.

ولى اگرقئ قصدى  ودهن پر  باشد ، روزه اش فاسد ، بايد قضا ء بياورد. در حديث  شريف  امده است   :  « من ذرعه فليس  عليه  قضا  ومن  استسقا ء فليقض  »« هر كسى  كه قئ  براو  غالب  شود  پس  بر او قضا نيست  وهر كس  كه عمدٱ قى كند  پس قضا نمايد .»(احمد ،ابو داود ، ترمذى ، ابن حبان ، دارقطنى وحاكم.) 

استعمـــال مسو ا ك : 

استعمال مسواك براي روزه دار و غير روزه دار در تمام اوقات مستحب است و همين براي روزه دار، قبل از زوال و بعد از آن جايز است.

به دليل حديث عامر بن ربيعه«رضي الله عنه» كه در سنن آمده است: رأيتُ رسولَ الله ما لا أُحْصِي يَتسوَّكُ وهو صائم مسند احمد (3/445)، ابوداود (2364)، ترمذي (725)

«چندين بار كه نمي توانم آن ها را بشمارم مرتب مي ديدم كه پيامبر  صلى الله عليه و سلم در حال روزه مسواك مي زد.»

در اين جا اين صحابي مشخص نكرده است كه آيا قبل از زوال ايشان را در حال مسواك ديده است يا بعد از آن، بلكه مطلقاً مسواك زدن ايشان را روايت كرده است.

ولي به احتمال غالب ايشان را بعد از زوال ديده چون نماز ظهر و عصر بعد از زوال هستند، و از آن جا كه رسول الله صلى الله عليه و سلم مسواك را براي نماز تأكيد كرده احتمال مي رود كه براي نماز ظهر و عصر مسواك مي زده است. 

اما آنان كه مسواك را بعد از زوال مكروه دانسته اند از اين حديث استدلال كرده اند: إِذَا صُمْتُمْ فَاسْتَاكُوا أَوَّلَ النَّهَارِ وَلا تَسْتَاكُوا آخِرَهُ بيهقي در الكبري (8120، 8121)

هر وقت روزه گرفتيد در ابتداي روز مسواك بزنيد و در آخر آن مسواك نزنيد. 

حديث مذكور ضعيف و غير قابل استدلال مي باشد. اينان همچنين از گفتار پيامبر صلى الله عليه و سلم استدلال مي كنند كه فرموده است:«لَخُلُوفُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللهِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ" (متفق عليه)، يعنى: "بوي دهان روزه دار نزد الله تعالي از بوي مشك خوشبوتر است.»

روش استدلال اين ها بدين صورت است كه چون مسواك بوي دهان را تغيير مي دهد، از زدن مسواك خود داري نمود.

اين توجيه نادرست است، زيرا مسواك بوي مخصوصي را كه در اثر روزه به وجود مي آيد از بين نمي برد، زيرا بوي دهان در اثر عدم رعايت بهداشت دهان و دندان نيست، بلكه نشأت گرفته ازمعده مي باشد، و با خالي بودن معده از خوراك بد بويي از دهان خارج مي شود و اين بو از نظر مردم ناپسند است ولي از نظر خداوند بسيار دوست داشتني و پسنديده است.

پس مسواك بوي دهان روزه دار را از بين نمي برد بلكه صرفاً دندان ها را تميز نموده و بد بويي دندانها را از بين مي برد نه بويي را كه از معده بيرون مي آيد.

 اگر در وقت مسواك زدن  وغير مسوك  كردن دهن  خون  شود  وبا لعاب  دهن  از حلق  پاىين  رود ، اما  مقدار  آن از  لعاب  دهن كمتر  بوده  وطعم آن  در حلق  احساس  نشود  روزه را نمى شكند.

چشيدن طعم اشيا ء :

چشيدن طعم اشيا ء ، با دهن نرم كردن  وجويدن  يكنوع چوبيكه  بوسيله  آن  دندن ها   را  پاك ميكند ،  البته بدون مسواك  روزه را  مكروه ميگرداند.  

نـرم كردن وجـويد ن  نـان :

براى زن جويدن  ونرم كردن  طعام  به طفلش  ، مكروه  بوده ولى   در صورتيكه  چاره اى ديگر  وجود نداشته  باشد ،  روزه اش مكروه نميگردد.

کشيدن نصوار وسگريت در ماه مبارک رمضان :

 كشيدن نصوار و سيگرت از آنجاييكه براى بدن مضر ميباشد لذا كشيدن آنها حرام ميباشد و جائز نيست، چه در رمضان باشد و چه در غير رمضان، و در هنگام روزه اگر كسى آنها را بكشد بدون شك كه روزه اش باطل ميشود. 

پيامبر صلى الله عليه و سلم فرموده است:«لا ضرر و لا ضرار» (صحيح - روايت ابن ماجة)، يعنى: "نه ضرر به خود برسانيد و نه به ديگران"، پس مواد مسكرات و مخدرات كه براى خود و ديگران مضر ميباشد جائز نيست.

آداب روزه :

حضرت محمد ( ص )  فرموده است : «  إن فى الجنة  بابٱ يقال  له  : الريان   يدخل منه  الصائمون  يوم القيامة ، لايدخل  منه احد غيرهم ، فاذا دخلو اغلق ، فلم يدخل منه  احد »- ماه مبارك  رمضان متبرك ، ماه عبادت  ، ماه تقوا  وماه مبارك  است  كه  مسلمانان  به تجديد توبه  پرداخته  ودر اين  ماه توبه  ها قبول  ميگردد.

 ــ بر روزه دار  لازم است  كه اخلاق  بد را تر ك  گفته  وخود را با خلق نيكويى  متمسك  ساخته وخود را   از غيبت  وسخنان بيهوده  نگهدارد  تا  خداوند (ج) روزه  اش  را قبو ل نمايد.

ــ مسلمانان  در ايام  متبركه  روزه   بايد خود را  از شهوت  ،دروغ ، غيبت ،  واز گفتار  زايد  نگاه داند. 

ــ مسلمانان  بايد  در ماه مبارك  رمضان  به دادن صدقه  وخيرات  بپردازند  از جنگ  بپر هيزند وبا حسن  معاملات با اهل بيت  وكافه انسانها  رفتار كند. 

از ابو هر يرة (رض ) روايت  گرديده است :  كه پيامبر (ص)  فرمود : « إذا  كان يوم صوم  أحدكم  فــلا يرفث ولا يصخب ، فإن شا تمه  أحد  او قاتله فيلقل إنى امرؤ  صائم ، والذى  نفس محمد  بيده لخلوف فم  الصائم أطيب  عند الله من  ريح المشك ، وللصائم  فر حتان : إذا أفطر فرح بفطره ؛ إذا لقى  ربه  فرح بصومه »« اگر يكى  از شما  روزه دار باشد ، بايد از گفتن  پوچ وصحبت هاى لهو ولعب  جلو گيرى كند ، وبه كسى دشنام ندهد ، واگر كسى اورا  مجبور به دشنام دادن سازد ، بايد  در جوابش  بگويد  من روزه دار هستم . وقسم  به ذاتى  كه نفس  محمد (ص ) در دست او ست كه بوى دهن روز  دار  خوشبو تر است  نزد  خداوند  از بوى  مشك . 

خوشی  های  روزه :

روزه دار  داراى دو خوشى ميباشد ، اولين آن افطار  است ، زمانيكه روزه  خویش را افطار  میکند و به افطار خــود خوشحالی خاصی برایش رخ میدهد .

 دومین  خوشحالی  زمانی است  که شخص روزه دار  پروردگار  خود را ملاقات ميكند به روزه خويش مى بالد وافتخار میکند .

در حدیثی از ن از ابى هر ير ه (رض )   روايت شده است كه پيامبر صلی الله علیه وسلم   فرموده است :  « من لم يدع  قول الزور  والعمل  به فليس لله حاجة  إن يدع  طعامه وشرابه »(مسلم ونسائى ) « كسيكه ترك نكند  سخن  دروغ وعمل  به آنرا  پس  نيست خداوند  را حاجتى در اين  كه تر ك كند طعام ونو شيدنى خود را » از فحواى حديث متبركه معلوم ميشود كه چنين شخصى از  روزه خود  ثواب   هم نمى  برد.

روزه ى اعضا ء :   

بدن روزه دار به كسى  مى گويند  كه اعضاى  او از قبيل دست ، پا ، چشم ،  گوش ، شرمگاه ، شكم ودل  او  از انجام  گناهان  روزه باشند ، چشم  از نگاه  به حرام ،  گوش  از شنيدن  حرام مثل  دروغ ،  غيبت  ، سخن چينى ، دست  از گرفتن  حرام ، پا از رفتن  به سوى حرام ،  زبان از تكلم  دروغ  وفحش ، وباطل ، شكم از غذاونوشيدن حرام ،  شر مگاه از زنا  امتنا كرده  ودست  بكشند  و خود را  به آنها الوده  نسازند  در اين وقت است كه گفته ميتوانيم  كه اعضا ء ما واقعٱ  روزه هستند.

 

« پایان قسمت ششم »

امــیـن الـدیــن «  سعـیـدی ــ سعید افـغــانی »

  
گرانـو وطنوالواو درنو لوستونکو!  

که چیري غواړې  چه ستاسو «  ادبي ، عرفاني ،  فرهنګي او کلتوري » مطالب  په دې نشراتي 
پاڼه کې خپاره شې ،   نو په  دې  توګه ستاسو  نه  په ‌ډیره درناوې هیله کیږې  چې
خپل لیکل شوې مطالب  په  لاندې  بریښنا لیک « ایمل » مونږ ته  راولیږې .

said-afghani@gmx.de
stratgeitudies@csyahoo.com


د سعید افغاني د سولی او تفاهم نشراتي ارګان  
 د نشراتي بورد  تر څـارنی لاندی  خپریږی .

  مؤسس        :  د حق دلاری کلتوري مرکز
 مسؤول مدیر   :  برهـان الدین  « سعیدی »

د تأسیس کال  

  د حوت اومه ،  د  ۱۳۸۸ هـجری شمسي ـ  کال  
   د  فبروری  ۲۶  ،  د  ۲۰۱۰  میلادي   ــ کال    
هره  لیکنه  د لیکوال خپل نظر  دی  او خپله  دلیکوال اند  څرگندوي
استفاده از مطالب سایت «  ارگان نشراتی  صلح و تفاهم  سعید افغانی »  با ذکر مأخذ آن آزاد است