د سعید افغاني : آزاده ، ټولنیزه ،علمي ، فرهنګي  او نشراتي ارګان  ته  ښه راغلاست!
سایرنشرات  هـدف ارگان
اعـلانات مرکزاستراتیژیک ورزش شخصیت های فرهنگی  ارشیف کتب اسلام  
صفحه سعیدافغانی صفحه اصلی

تتبع ونگارش :
امین الدین  « سعیدی - سعید افغانی »

مدیـــر مطـالعات سـتراتیژیک افغان و مسؤل مرکز کلتوری دحق لاره-جرمنی


رمضـان الـمبـارك

«  قسمت  چهار م »  

مسافــــر  :   

 بـراى مسافر  بـر اساس حكم آيه متبركه «ومن كان  منكم مريضٱ او على  سفر فعدة   من آيــام آخر » كسانيكه  از شما  مريض ويا در سفر  باشد ، شمار روز هاى  ديگر  آنرا بگيرد. (  جواز دارد كه روزه را افطار نمايد. )

علماء حدود مسافتى كه سفر بشمار ميآيد را   4 بُرد بر آورد  نموده اند .   هر  بُرد عربى  برابر  است با (22.176) كيلومتر، در نتيجه مسافتى كه احكام سفر به آن تعلق ميگيرد  برابر است با 4 برابر اين مقدار يعنى (88.704)  كيلومتر ( برای معلومات مزید مراجعه   شود  به كتاب  «الفقه الإسلامي وأدلته» 1/74-75).

علما برای تآیید نظرایات خویش بر  روایات ذیل اسلامی استناد نموده اند :

۱ــ از پيامبر صلى الله عليه و سلم به سند ضعيف روايت شده است كه گفت:
«
يا أهل مكة لا تقصروا في أدنى من أربعة برد من مكة إلى عسفان»    ( روايت طبراني در المعجم الكبير (11162)، ودار قطني (1/387)، وبيهقي  (3/13، يعنى: «اى اهل مكة، از مسافت كمتر از 4 بُرد ما بين مكة و عسفان (نمازها را) قصر نكنيد».

 ۲ــ  از ابن عباس رضي الله عنه سؤال شد كه آيا تا رفتن به عرفه نمازها را قصر كنيم؟ گفت: نه، ولى تا عسفان و جدة و طائف (ميشود نماز را قصر كرد) (التلخيص الحبير 2/46).  

۳ــ  ابن عمر و ابن عباس رضي الله عنهما  هنگام  سفر در مسافت 4 بُرد  به  بالا (  يعنى  بيشتر از  88.704  ) كيلومتر  نمازها  را   دو ركعت  ميخواندند  و روزه  را نميگرفتند.

ابن عمر هنگام رفتن به "ذات النصب" نماز را قصر كرد، و بين اين مكان تا مدينة 4 بُرد مسافت  بود (فتح الباري 2/566). 

 در ضمن سفر بايد سفر مباح باشد تا احكام سفر بر او تعلق گيرد.

در نتيجه كسى كه مسافت بيشتر از (88.704) كيلومتر را طى  كند احكام   سفر به او  تعلق ميگيرد  و ميتواند روزه را بشكند و نمازها را قصر و جمع كند، ولى همانطور كه بيان شد بايد سفرش مباح باشد، ولى اگر مسافت طى شده كمتر از (88.704) كيلومتر باشد، احكام سفر به او تعلق نميگيرد، و نميتواند كه روزه را بشكند و يا نمازها را قصر و جمع كند. 

و نا گفته نماند  كه مسئله فوق الذكر  يكى از آراء علماء  در مورد مسافت قصر و جمع  می  باشد، و نظريه هاى ديگرى نيز وجود دارد و علماء نزديك به 20 قول را در مورد مسافت قصر بيان كرده اند. که نسبت طولت کلام از ذکر آن جلوګیری مینمایم .

( ولـى ؛  قا بل  تذكر است  به مجرد كه مسافر  به حالت  مقيم آيد به گرفتن  روزه  آغاز وايام قضا ء شده را  قضائى  بياورند.  )

حـمــل :

زنان كه حامله  اند وميدانند كه به  گرفتن  روزه  براى  حمل  و خود آن  ضرر ميرسد مكلف به گرفتن  روزه   نيستند. 

ارضـــاع  :

اگر زن شيرده  گمان  غالب كند  كه  در صورت  روزه گرفتن  ضرر شديد به  طفل  وى خواهد رسيد  اجازه دارد  روزه نگيرد.صرف قضاى روزه بر آنها   فرض است . از انس بن مالك  كعبى ( ر  ض )  روايت شده  كه رسول  الله عليه السلام  فرموده است :

« إن الله عزوجل وضع عن المسافر  الصوم  وشطر  الصلاة  وعن الحبلى والمرضع  الصوم »
«
خداوند  عزوجل  برداشته  از مسافر   روزه  ونصف نماز را  واز زن  حـملـه  وشير ده  روزه را »
(
احمد ، ابو  داود  ، ابن ماجه ، تر مذى ) 

امام  ابو حنيفه  ( رحمة الله عليه ) ميفر مايد :  اگر زنى  حامله يا  شير ده  از  روزه  گرفتن  بتر سد  جايز است  افطار كند  فرق نمى كند  كه خوف  او بر خودش وطفل  اش ويا تنها بر خودش ويا تنها بر  طفل اش  باشد ، ودر صورت كه  قدرت يافت  صرف بر او قضا ء  لازم است  نه فديه ، همچنان  پيهم  روزه گرفتن  در ايامى  كه قضا  مى كند  بر او لازم  نمى باشد.  اين حكم براى زنى كه  فرزند  خود را شير  ميدهد  وزنى  كه براى  شير دادن  اجير  شده  فرقى  ندارد  زيرا اگرمــادر طفل  باشد شير دادن  به اساس  ديانت بر او وجب است واگر  اجير باشد شير  دادن به اساس  عقد بر او واجب  شده است .

حــائض ونفــاس :

زنانيكه به دوره  حيض ونفاس باشند  جواز ندارد  كه روزه  دار  گردند . اگر زن حائض وزنى كه در نفاس  است  روزه بگيرند ، روزه آنها  صحيح نيست ؛ چون يكى از  شروط   صحت روزه ، پاكي از حيض ونفاس  است وبر آنها قضا  واجب  است . 

در حديث  از بى بى  عايشه (رض )  روايت  است  : « كنا نحيض على  عهد  رسول الله (ص) فنؤ مر بقضا ء  الصوم  ولا نؤمر  بقضا ء  الصلاة » « ما در زمان  پيامبر صلى الله عليه وسلم  به حيض  مى افتاديم ،  به مادستور  داده  مى شد  كه تنها  روزه  را قضا  كنيم  نه نماز را »
(
صحيح سنن الترمذي  : ۶۳۰   ) ،  ( صحيح مسلم : ۱/۲۶۵/۳۳۵  ) ،   (   سنن ابو داود ۲۵۹ و ۱/۴۴۴/۲۶۰ ) زن هر زمانيكه  از دوره  خلاص شدند  بــه تجديد نيت  به گرفتن  روزه  اقدام  نمايند.

زنانه حائضه  ونفسا ء   روزه فوت شده  شانرا  بعد از رمضان قضا ء مى آورند.( اگر  دوره  نسائى اش  قبل از فجر  صورت  گيرد  ميتواند اول نيت  وبعدٱ  به گرفتن   روزه  ا قدام  نمايد  و اگر دوره  نسائى آن بعد از  فجر صورت  گيرد در صورتيكه  خواسته باشد  ميتواند در همان   روز  از خوردن ونوشيدن اباء ورزد . ولى  روزه آن درست  نبوده بايد به قضاء آن مبادرت  نمايد. (قابل تذكر است  آنعده  از زنانيكه  مريض به جريان  دم   متداوم مبتلا ء اند  ( خارج از ايام  حيض ونفاس )  ميتوانند  روزه بگيرند. وحتى  نماز  پنچ گانه  را بشر ط آنكه  براى  هر نماز وضو  جداگانه  نمايد ، اداء نمايد.

اگر زن فقط يك لحظه قبل از شام حيض يا نفاس  ببيند  روزه اش  باطل  گرديده وبايد آنرا قطع كند. اگر خون حيض  يا نفاس براى لحظه يى  هم قطع  شود  براى  روزه  نيت  كند  هر چند غسل  را كمى  به تأخير  اندازد.

تبصره :بايد  دانست اگر روزه انسان فاسد شود  بايد از خوردن  ، نوشيدن وساير  شكننده هاى  روزه  به جهت احترام  رمضان  خود  دارى  كند  اما  اين حكم  بر اى حائض  ونفسا ء  تطبيق  نميشود بلكه  بروى   لازم است  كه خوردن ونوشيدن  خود  را از چشم مردم پنهان  نمايد.

شدت گـرسنگى  وتشنگى  :  اگر روزه ء دار  از شدت  گر سنگى  بـه خطر زندگى  يـا خطر فتور در عقل باشد  ميتواند روزه نگيرد  

تــرس از هـلاكت :  اگر  به علت  محنت  ومشقت  احتمال مردن  ، يا ظالمى  بر كسى جبر  كند  كه اگر  روزه  گرفتى تر خواهم  گشت يا  به سختى  ترا لت وكوب خواهم كرد  ويا يكى از اعضاى  بدن ترا قطع  خواهم كرد  ، اجازه است  كه روزه نگيرد

بــى هــوشى :   اگر بيهوشى  بر كسى  طارى  گردد  وچند  روز دوام كند  . در اين صورت  قضاى  روز هاى  كه مانده  واجب است .

جنــون :  اگر جنون  بر كسى طارى  گشت واز آن هيچ  وقت بهبود  نمى يابد  از گرفتن  روزه معاف است ، قضا  وفديه واجب  نمى باشد  ولى اگر بهبود  يافت  ، قضا  بر وى واجب است.
تبصره : اگر بيمار ومسافر  با گرفتن  روزه  دچار  مشقت  نشوند ، روزه گرفتن بهتر است واگر دچار مشقت  شوند  بهتر آن است  كه روزه  نگيرند. در حديث  شريف از ابو سعيد خدري  (رض )  روايت است :  « با پيامبر  صلى الله عليه وسلم در ماه رمضان به  جنگ  با كفار  رفتيم  بعضى  از ما  روزه  بودن وبعضى  ديگر  روزه  نبودند  بدون  اينكه  از همديگر  ايراد  بگيرند  ومعتقد  بودند  كسى   كه توانايى  روزه  دارد  اگر روزه  بگيرد  بهتر  است  وكسى  كه توانايى  روزه را ندارد  بهتر  آن است  كه روزه  نگيرد »( مسلم ۱۱۱۶ -۲/۷۸۷/۶۹  ) ، ( سنن الترمذى ۲/۱۰۸/۷۰۸ )  

حالاتى كـه شكستن  روزه  در آنها  جـا يـز است :

حمله  نا گهانى  مرض  كه خطر مرگ  را دربر  داشته  باشد  ويا حوادث ترافيكى  توام  با خطر  باشد.
اگر كسى  نا گهان مريض  شود ويا در صورتيكه روزه خود را نشكند خطر  شدت  بيمارى  اورا تهديد  ميكند  جـواز دارد  روزه  خود را  بشكند.  اگر  كسى را مار ويا گژدم  گزيد  وضرورت  به دوا   باشد  ميتواند  روزه خود را بشكند.
شـــروط  روزه :
اول اســلام : يكى از شرايط روزه  همانا  مسلمان  بودن  است . كسانيكه  از دين اسلام بر گردند  روزه  آنان باطل  است  ودر صورت  رجعت  دوباره  به دين مبين اسلام ميتوانند به قضا ء روزه اقدام  نمايد:

دوم نــيـت : 
«  إنما الا عمال با لنيات ، وبنما  لكل امري  ما نوى »« قبول وصحت اعمال با نيات است ، پذيرش  وپاداش  هر عمل بستگى به نيت  آن دارد» معناى نيت اراده كردن در قلب ميباشد

روزه  بدون نيت درست  نمى باشد. روزه دار بايد در شب ( اغاز  از غروب افتاب  الى طلوع  افتاب  يا فجر) نيت روزه  را بعمل ارد . محل  نيت همان قلب است  ضرورت نيست كـــه به زبان   مبادرت  شود .  نيت روزه  ميشود  از اغاز شهر رمضان  اغاز والى  اخير ماه  رمضان ادامه  يابد . ضرورت   به تجديد  همه روزه  آن نيست . ولى  اگر  روزه به اثريكى  از عذر شرعى  مقطوع  گردد ضرورت است  كه به آغاز دوباره  نيت  روزه  نيز تجديــد يـــابد.   ( نيت  به هر زبان كه شخص ميخواهد ميتواند آنرا بجاء  اورد.  نيت  تنها  به الفاظى عربى شرط نيست. )

اگر شخصى در شب  نيت ميكند بگويد : « وبصوم غد نويت من شهر  رمضان   »   ( ومن  نيت كردم  براى فردا  روزه ء  ماه  رمضان را )   وشخصى  كه در روز نيت ميكند  بگويد :   « نـــويت وبصوم اليوم مـــن شهــر  رمـضــان »( من نيت كردم  براى  امروز روزه ء  رمضان را  )براى مسافر ضرور است  كه در رمضان  نيت كدام  روزه ء واجب  را ننمايد ، اگر  نيت  روزه ء فرض  رمضان  را كند  يا نيت  روزه ء  نفلى  را در هر صورت  درست است.
كسيكه  روزه ء قضاى رمضان  المبارك  را ميگيرد ضرور  است  كه بطور  معين  نيت   روزه ء فرض را بنمايد.

اگر شخصى  در شب  نيت  روزه  را فراموش  كند  ودر  روز بيادش  آيد،  در سه  نوع  روزه  نيت كردن  تا قبل  از زوال  آفتاب  صحيح  ميباشد  كه  عبات اند از :   « روزه  رمضان المبارك  ، روزه هاى  نذر كه   روز يا تاريخ  آن معين  گرديده  باشد ، روزه نفلى»  در چهار نوع  روزه نيت  كردن  از غروب  آفتاب  تا طلوع  صبح  صادق ضرور بوده وپس  از طلوع  صبح  صادق  نيت كردن  كافى  نمى باشد واين  روزه ها  عبارت  اند از : «    روزه قضايى  رمضان المبارك  ، روزه  هاى  نذر كه روز وتاريخ  آن معين  نشده باشد ،   روزه  هاى كفاره  ، روزه هاى  قضايى  روزه ء  نفلى  كه پس  از آغاز  به علتى  فاسد  شده باشد.» 

اگر شخصى در شب بنابر دليلى  اراده  روزه گرفتن  را نداشته  ودر صبح  هم به فكر   روزه  نگرفتن  باشد ، سپس  قبل از زوال  آفتاب  فكر كند ترك  روزه  ء رمضان  درست نيست  ونيت كند  روزه اش  صحيح  ميباشد ، اما صبح چيزى  خورده باشد ضروت  به نيت نمى افتد.

فــرايـض  روزه  : 

در روزه از نمودار شدن صبح  صادق  تا غروب آفتاب  كناره گيرى كردن از سه چيز فرض است :  (امتناع از خـوردن ، امتناع  از نوشيدن ، امتناع  از لذ ت جنسى  )

سنن ومستحبـات روزه :

سحرى كردن  اگر چه به   دانه  خر ما باشد ،  خوردن سحرى  در اخير  وقت  مستحب است  طوريكه  چيزى وقت  به صبح صادق  مانده باشد.  نيت روزه ء در شب مستحب است ، عجله  در افطار  پس  از غروب  آفتاب  تاخير نكردن  در  افطار مستحب است . افطار با آب  وخر ما مستحب  بوده . روزه دار   بايد در مـــاه  مبارك  رمضان از  : غيبت ، سخن  چينى ،  در غگويى ،  غالمغال ،  قهر وظلم   ، امتناع بعمل آرد.

وقــت  روزه :

وقت روزه  فرضى  ويا روزه شرعى،  به حكم قرآن از طلوع  صبح  صادق آغاز  و تا غروب  آفتاب  ادامه  مى يابد . چنانچه در( آيه ۱۸۷  سوره بقره ) آمده است :
«
وكلوا واشربوا  حتى يتبين لكم الخيط الابيض من الخيط ا لاسود من الفجر ثم أتموا الصيام الى اليل »  ( تا آن وقت  بخوريد وبنوشيد كه خط  سفيد از خط سياه  خوب نمايا  ن  وآشكار  شود وباز  روزه  را تا اول  شب  به اتمام رسانيد وآنرا بگيريد. )
ولى در كشور هايكه آبر الود اند وتعيين  وقت  در آن دشوار  است  فتواى علما  است  كـه افطار  به وقت محلى  نزديكترين كشور اسلامى  صورت  مى پذيرد

روزه گرفتن در شب  جواز نداشته  خداوند ( ج  )  شب  را براى استراحت  افريده « هو الذى جعل لكم  الليل لتسكنوا فيه والنهار مبصرٱ  إن فى ذالك لايات  لقوم يسمعون »( يونس آيه ۱۷۸   ) 

سحـرى« پـس شب »   وا فـطار :

پيامبراكرم (ص)فرموده است  : « سه امر از جمله  اخلاق  پيامبرانه  ميباشد  :« تاخير  در سحرى ، تعجيل   در افطار ،  در نماز دست راست  را بر چپ  گذاشتن »  پيامبر اسلام ميفر مايد :   « سحرى  بخوريد  ، زيرا  در خوردن سحرى  بر كت است :  براى روزه  گرفتن  روز از  خوردن  سحرى كمك بگيرد وبراى  قيام ليل ( تهجد )  از خوابيدن  بعد از  ظهر  كمك  حاصل كنيد. »

براى  روزه   دار مستحب است  كه با خرما تازه افطار  كند  ودر  صورت  عدم موجوديت  آن  با آب  افطار  نمايد ودر زمستان  ميتواند  با خر ماى  خشك و در صورت  عدم   موجوديت  آن  با آب  افطار  كند تا معده  آماده  گرديده  وغذايى  را كه  بعدٱ  خورده ميشود بتواند هضم  نمايد .

پس  از آنكه  شخص  با خر ما  يا آب  وغيره  افطار  كرد   نماز شام  را ميخواند  و  بعد  از آن  غذا  ميخورد و پيامبر  (ص)  فرموده  است : «  إذا أفطر  أحدكم فليفطر على تمر ، فإن  لـم يجد فليفطر على ما ء  فإنه  طهور »  « چون افطار كند  يكى از شما  پس  افطار  كند با خر ما  ، پس  چون  نيافت پس  افطار كند با آب  زيرا  پاك  كننده است  »( متفق عليه )براى روزه دار  عجله در افطار  وتأ خير  در سحرى  افضل ميباشد زيرا پيامبرصلی الله علیه وسلم   فرموده است  : « لا تزال أمتى  بخير ما أخروا السحو ر  وعجلو ا الفطور»« هميشه امت من به خير باشند  تا وقتيكه  به  تاخير اندازند   سحرى  را وشتاب  كنند  در افطار ».

دعــاى افــطار :

« اللهم لك صمت وعلى رزقك افطرت  »( خداوند !  من براى تو  روزه گرفتم  واز رزقى  كه تو نصيبم كرده اى  افطار نمودم )( رواى حديث شريف  :  ابوداود ). ويا اين دعـــا : « بسم الله والحمد لله ، اللهم لك صمت وعلى رزقك افطرت وعليك تو كلت سبحانك وبحمدك ، تقبل منى ، انك انت السميع العليم » 

دعا بعد از افطار :

« ذهب الظما ء وابتليت  العروق وثبت الاجر  ان شا ء الله »(تشنگى زايل  شد، رگ ها سيراب گشت ، واگر خداوند خواست اجر نيز خواهد رسيد.)( رواى  حديث شريف : ابوداود ).

ثــواب افطار دادن :

اگر شخصى به روزه دار افطار دهد انقدر اجر وثواب  كمايى  مى كند  كه نصيب  روزه دار ميشود ، هر چند  افطارى  مذكور چند  لقمه  نان  يا يك خر ما باشد.  پيامبر (ص)  فــرموده است :  « شخصى  كـه روزه  دارى  را افطارى  دهد  او  را اجر وثواب مانند  روزه  دار است  »(  بيهقی )

امـور بـاطل كننده  روزه :

در باب  مبطلات  روزه  آمده است  : هر  آنكسيكه بدون عذر شرعى  روزه را بخورد ، اگر  تمام عمر  روزه  هم بگيرد ثواب  انروز  را بدست  نخواهد اورد.

امـوركه روزه را بـاطل مى سازد عبارتند از :

۱- جماع  در روز .

۲ -انزال منى بشكل عمدى . ( ولى اگر  انزال  درخواب  صورت گيرد  روزه اش  فاسد نمى گردد. )

۳ - رسيدن  چيزى( جامد باشد ويا مايع )  به معده بطور عمدى باشد ويا غير قصدى .

۴- استعمال  سگرت ويا ساير  دخانيات.

۵- گرفتن  دوا ء از همه طرق موصوله به معده .

مكروهات روزه :

اموری که  روزه را مكروه مى سازد عبارتند از :   لب زدن ويا   در دهن  گرفتن  لب  زن  ويا برهنه  ملاعبه كردن  هر چند خطر انزال  وجماع  هم  نباشد  مكروه است .انجام  امورى كه انديشه انسان را انقدر  ضعيف سازد  كه موجب  شكستن  روزه  شود  مكروه است.

بيش  از ضرورت شستن  دهن  وبينى  .   بدون    دليل  لعاب دهن  را جمع كردن  وآنرا  فرو بردن .
اظهار بى قرارى ، اضطراب  واضمحلال .  بــه غسل  ضرورت  داشته  وموقع آن  نيز   ميسر باشد ، اما بدون  دليلى  تأخير كرده وبعد  از صبح  صادق غسل كند.

چيز هاى مانند  پودر دندان  ، كريم  دندان ، زغال وغيره را در دهن  نگهداشتن وآنرا  با دندان  فشار دادن.
غيبت كردن ، دروغ گفتن  ، دشنام  دادن ،  غالمغال  ، لت وكوب  نمودن  وبر كسى ظلم كردن .  قصدٱ گرد وغبار را در حلق  جمع كردن  روزه را مكروه  مى سازد

 

 پایان  قسمت  چهارم  

امـیـن الـدیــن » سعـیـدی – سعید افـغـانی   »

آدرس  ارتباطي :  saidafghani@hotmail.com 


گرانـو وطنوالواو درنو لوستونکو!  

که چیري غواړې  چه ستاسو «  ادبي ، عرفاني ،  فرهنګي او کلتوري » مطالب  په دې نشراتي 
پاڼه کې خپاره شې ،   نو په  دې  توګه ستاسو  نه  په ‌ډیره درناوې هیله کیږې  چې
خپل لیکل شوې مطالب  په  لاندې  بریښنا لیک « ایمل » مونږ ته  راولیږې .

said-afghani@gmx.de
stratgeitudies@csyahoo.com


د سعید افغاني د سولی او تفاهم نشراتي ارګان  
 د نشراتي بورد  تر څـارنی لاندی  خپریږی .

  مؤسس        :  د حق دلاری کلتوري مرکز
 مسؤول مدیر   :  برهـان الدین  « سعیدی »

د تأسیس کال  

  د حوت اومه ،  د  ۱۳۸۸ هـجری شمسي ـ  کال  
   د  فبروری  ۲۶  ،  د  ۲۰۱۰  میلادي   ــ کال    

هره  لیکنه  د لیکوال خپل نظر  دی  او خپله  دلیکوال اند  څرگندوي
استفاده از مطالب سایت «  ارگان نشراتی  صلح و تفاهم  سعید افغانی »  با ذکر مأخذ آن آزاد است